زمینه و هدف: سازمان جهانی بهداشت، مفهوم سلامت اجتماعی را ارزیابی فرد از عملکردش در برابر اجتماع بیان می کند. سلامت اجتماعی فرد، مهم تر و حساس تر از جنبه های جسمانی و روانی سلامت فرد است، زیرا عواملی که سلامت جسمانی فرد را به خطر می اندازند، آثار و تبعات محدودی دارند، اما عواملی که سلامت اجتماعی فرد را تهدید می کنند به طور مستمر بر روابط او با دیگران تاثیر می گذارند و همواره بیش از یک نفر را دچار اختلال می نمایند. قبل از پرداخت به سلامت اجتماعی، توجه به نشانگرهای آن مهم است. بنابراین هدف از این تحقیق مشخص نمودن نشانگرهای سلامت اجتماعی در استان کهگیلویه و بویراحمد (ایران) است. روش: تحقیق حاضر به روش کیفی-گروه تمرکز انجام شده است. فاز اول ابزار شاخص های (نشانگرهای) سلامت اجتماعی در سه مرحله بررسی و طراحی شده و در فاز دوم در فاز دوم بحث گروهی با حضور 15 نفر از متخصصان در جهت هدف مورد نظر انجام گردید. یافته ها: بعد از جمع آوری و تحلیل اطلاعات، مشخص گردید نشانگرهای سلامت اجتماعی در استان 1-قتل 2-سرقت 3-خودکشی 4-مصرف مواد مخدر 5-تجاوز به کودکان 6-همسر آزاری 7-کودک آزاری 8-تجاوز جنسی 9-طلاق 10-نزاع دسته جمعی 11-درصد بیکاری 12-میزان کودکان بازمانده از تحصیل 13-میزان بی سوادی جمعیت می باشند. نتیجه گیری: برای ارتقای سلامت جامعه در سیاست گذاری ها و برنامه ریزی ها با توجه به شرایط منطقه باید نشانگرهای اجتماعی مدنظر قرار می گیرد.

امروزه درک و بکارگیری استراتژی توانمند سازی یک آرمان آشکار برای ارتقای سلامت جوامع است. در بحث ارتقای سلامت از دو منظر می توان توانمند سازی را مطرح نمود: فردی و اجتماعی. توانمند سازی فردی ‏‏"فرایندی است که افراد از طریق آن کنترل بیشتری بر تصمیم گیریها، شیوه زندگی و فعالیت هایی که بر سلامتی آنان موثر است، خواهند داشت". از طرفی توانمند سازی اجتماعی و افزایش پتانسیل جامعه در پذیرش مسئولیت نسبت به سلامتی نیز موجب ارتقای سلامت می گردد. برای توانمند سازی اجتماعی ضمن حمایت از اقدامات و فعالیتهایی که توسط گروههای جامعه انجام می گیرد، باید تبعیضها و نابرابریها را از بین برده و به افراد آزادی تصمیم گیری و اقدام داد تا از طریق تصمیم گیری صحیح، کنتر ل سلامت خود و جامعه را در دست گرفته و برای این کار مسئولیت پذیر شوند. امکانات و زمینه این توانمند سازی باید در خانه، مدرسه، محل کار و جامعه فراهم شود. فرآیند توانمند سازی بنابراین یک عملکرد اجتماعی است که موجب ارتقای مشارکت مردم، سازمانها و جامعه، ارتقای کارایی سیاسی، بهبود کیفیت زندگی اجتماعی و نهایتا عدالت اجتماعی و مساوات در بحث سلامتی می گردد.توانمند سازی فردی ابتدا به توانایی انسان در انجام تصمیم گیری و کنترل بر روی زندگی خود اشاره می نماید، در حالی که توانمندی اجتماعی به مفهوم اقدامات جمیع افراد و سازمانها و ارگانها به منظور دستیابی به کنترل و تاثیر بیشتر بر عوامل تعیین کننده سلامت و تاثیر گذارنده بر آن و ارتقای کیفیت زندگی در جامعه می باشد و یک هدف مهم در عملکرد جامعه به سوی سلامت محسوب می گردد. یکی از نکات بارز در توانمند سازی و تقویت ظرفیت های جامعه توجه به این نکته است که ظرفیت سازی توانمند سازی و مشارکت جامعه، هم نتیجه ارتقای سلامت است و هم پیش نیاز آن. از طرفی، توانمند سازی مساله ای سهل و آسان نیست، بلکه مستلزم تغییر فرآیند تصمیم گیری از بالا به پایین به تصمیم گیری از پایین به بالا است. شواهد کافی در اغلب کشور های توسعه یافته وجود دارد که نشان می دهد فعالیت های پایین به بالا بر توسعه و ارتقای سلامت در جامعه اثر مثبت می گذارند از طرف دیگر در بسیاری از فعالیتهای آموزشی، توسعه اجتماعی، سیاستگذاری و قانونگذاری، استراتژی توانمند سازی فردی و اجتماعی نه تنها به میزان قابل توجهی از بروز بیماری های عفونی و واگیر دار، خشونت، تبعیض، جراحات و حوادث رانندگی و مشکلات روانی و همچنین بیماری های غیر واگیر (همچون سرطانها، بیماریهای قلب، و عروق دیابت و...) پیشگیری نموده است، بلکه به کاهش نابرابریها و ایجاد بستر لازم برای دستیابی به عدالت اجتماعی کمک نموده است. آینده در خصوص تاثیر برنامه های ارتقای سلامت در کاهش بیماری ها و نابرابری ها و هم چنین گسترش عدالت اجتماعی در کشورهای در حال توسعه نیز شهادت خواهد داد.

رویکرد نوین و بین المللی ارتقای سلامت (Health Promotion) برخاسته از نیاز تاریخی به تغییرات بنیادی در راهکارهای دستیابی به سلامتی کامل و به منظور تامین، حفظ و ارتقای سلامت بوجود آمده است.در رویکرد های ابتدایی بهداشت عمومی، معضل بیماری های عفونی فکر متولیان بهداشتی را به خود مشغول کرده بود که در راستا مسوولین تنها به تقویت مقاومت مردم و متوسل می شدند تا بدین ترتیب بر مشکلات بهداشتی غلبه نمایند. پزشکان نیز کمتر به عوامل تاثیرگذار بر سلامتی و بهداشت افراد جامعه توجه نموده و غالبا به درمان موردی بیماران خود می پرداختند. لیکن در دوره بعدی مشکلات و نیازهای بهداشتی دیگری مطرح گردید که ناشی از شرایطی بود که مردم بر اثر ورود به دوره صنعتی با آن مواجه می شدند. مشکلاتی نظیر بیماری های روانی، انواع سرطان ها، حوادث و سوانح، بیماری های قلبی و عروقی، ابتلا به دخانیات و سایر مواد رونگردان نظیر الکل و... که با تقویت مقاومت و تجویز دارو قابل پیشگیری و درمان نبوده و نیاز به راهکارهای جدید احساس می شد. جنبش نوین ارتقای سلامت در پاسخ به این نیاز مطرح شده و برای دستیابی به اهداف این جنبش و اجرای راهکارهای آن نیاز به همکاری آحاد جامعه و کلیه بخش های توسعه وجود دارد. به عبارت دیگر اگر قرار است در راستای ارتقای سلامت گام برداریم مطمئنا بهتر خواهد بود که همگی قدم در این راه بگذاریم که در این میان پزشکان عمومی نیز می بایست با تقویت مهارت های خود از حیطه درمان صرف خارج شده و در صحنه های اجتماعی و اقتصادی جدید به کسب تجربه بپردازند. مقاله ای که پیش روست گامی است در جهت معرفی نقش پزشکان نوین ارتقای سلامت.

مقدمه: کودکی یکی از حساس ترین دوران زندگی، فرصتی برای رشد و پرورش همه جانبه است، درنتیجه؛ حفظ سلامت جسمی و روانی در این دوره از اهمیت شایانی برخوردار می باشد . حق بر سلامتی از جمله موضوعات مهم و کلیدی در عرصه ملی و بین المللی است که با توجـه بـه موقعیت حساس کودکان(شرایط جسمی و روحی)، توجـه بـه ایـن موضـوع برای این قشر، اهمیتی دو چندان می یابد. با توجه به اینکه «رساله حقوق و صحیفه سجادیه» نماد یک منشور حقوقی کامل و جامع برای بشریت است، بررسی حق بر سلامت کودکان در این دو اثر ارزشمند، هدف پژوهش حاضر می باشد.روش کار:این تحقیق کیفی و از روش تحلیل محتوا بهره برده است.یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد .حق بر سلامت در اسناد بین اللملی دارای ابعاد گوناگون جسمی، روانی و حتی معنوی و اجتماعی اسـت.این حق در صحیفه سجادیه و رساله حقوق امام سجاد 7 به موضوع «حق بر سلامت با رویکرد دینی و اخلاقی و معیارهای آن در تمامی ابعاد و ساحت های وجودی انسان» پرداخته شده و این حق، در کنار جنبه های متعدد حقوق معنا می یابد که توجه و دقت در این جنبه سلامت، فراتر از آنچه در اسناد بین المللی آمده است می باشد . لذا حق بر سلامت در نگرش دینی، علاوه بر وضع و ارائه قوانین، به فضاسازی و ارائه طریق در این زمینه نیز پرداخته است

زمینه و هدف: چگونگی بهبود و ارتقای سلامت روانی با سلامت معنوی پرسش این نوشته است که نخست به چند بیماری ذهنی یعنی نشخوارهای ذهنی، ویروس­ های ذهنی، تعارض­ های ذهنی و خیالات پریشان تمرکز کرده؛ آنگاه به پیشگیری و درمان آن بیماری­ ها پرداخته است. روش ها: این تحقیق به روش کتابخانه ­ای و گردآوری اطلاعات از منابع روان­شناسی و دینی و عرفانی همراه با تحلیل تجربی، تبیین دینی و عرفانی آن داده­ ها انجام شده است. یافته ها: برای پیشگیری نشخوار­های ذهنی به باور به حکمت الهی و دعای متضرعانه و تسلیم در برابر ارادۀ الهی؛ و برای درمانشان نیز به سه روش تذکر الهیاتی، مدارا با خویش و بخشش خود و دیگران توجه داده است. برای پیشگیری ویروس­ های ذهنی به معاشرت حقیقی و مجازی با نامحرمان؛ و برای درمانشان به سنجش دینی و عقلی باورهای نادرست، فروتنی در برابر آیات الهی و تقویت عقلی باورهای دینی توجه داده است. برای پیشگیری تعارض ­های ذهنی به طبابت و تربیت نفس و در درمان آن­ ها نیز به وارسی نیت دو خواستۀ متعارض و انتخاب آن خواسته ­ای که دور از هوای نفس و بر طبق قانون اخلاق عقلی و دینی است، توجه داده است. برای پیشگیری و درمان خیال­ های پریشان به اصل سکوت قلبی و راه تحصیل سکوت قلبی را خلوت حسی و ذکر قلبی به شیوه­ای خاص دانسته است. نتیجه گیری: بر اساس تحقیق و تبیین انجام گرفته، اصول سلامت معنوی می­تواند در ارتقای سلامت روانی نقش ­آفرین باشد و برای پیشگیری و درمان بیماری­ های ذهنی استفاده گردد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف سبک زندگی افراد شامل حوزه های متعددی بوده و تاثیر مستقیمی بر ابعاد مختلف سلامتی دارد. حوزه اول سبک زندگی، حوزه فکر و اندیشه می باشد. لازمه اصلاح سبک زندگی، اصلاح سبک تفکر افراد است. از این رو با آموزش مهارت درست اندیشیدن به افراد، می توان گام مهمی در دستیابی به سلامت عمومی جامعه برداشت. روش جمع آوری داده های این مقاله به روش بحث گروهی متمرکز، طی 32 جلسه 90 دقیقه ای با حضور حداقل 13 و حداکثر 25 نفر در فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران انجام شد. مباحث مطرح شده در هر جلسه علاوه بر یادداشت برداری توسط تسهیل گر، ضبط و پیاده سازی می شد. پس از تبدیل فایل های صوتی به متن، از روش تحلیل مضمون برای تجزیه و تحلیل داده های متنی استفاده شد. یافته ها در مرحله تفسیر داده به روش تحلیل مضمون، پس از رسیدن به کدهای اولیه، مضمون ها و لایه های موضوع مورد بررسی، حاصل و مشخص شد در این گفتگو پیرامون این موضوع، 4 مضمون اولیه شامل سلامت، فرهنگ، معنویت و تفکر تعریف شده است که برخی از آن ها شامل لایه های بیشتری هستند. سبک زندگی که خود زیرمجموعه مضمون فرهنگ قرار می گیرد، تحت تاثیر مستقیم تفکر می باشد. نتیجه گیری نهادینه کردن مهارت تفکر انتقادی و مهارت حل مسیله در میان اعضای یک جامعه، می تواند با تاثیر مستقیمی که بر سبک زندگی افراد دارد، باعث ارتقاء سطح سلامت جامعه شود. اصلاح سبک تفکر افراد نیازمند فرهنگ سازی و آموزش همه جانبه است و سرمایه گذاری و برنامه های درباره آن باید در دستور کار دولت ها قرار بگیرد.

سابقه و هدف: توجه به سلامت معنوی در جامعه و شرایط تغییر و تحولات کنونی به ویژه در حوزه های فناوری و اتفاق سریع آن، حاصل برنامه ریزی و عملکرد فرد است که به لحاظ نظری و عملی اهمیت بالایی دارد. ازاین رو، طرح این موضوع در حوزه آموزش عالی به ویژه در دانشگاه نسل چهارم اهمیت آن را دوچندان می کند. بنابراین، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی شاخص های سلامت معنوی و ارتقای آن در دانشگاه نسل چهارم بود. روش کار: پژوهش حاضر با هدف کاربردی و با رویکرد کیفی-دلفی انجام شد. جامعه پژوهش تمامی استادان شاخص در این حوزه بود که از میان آنان 15 خبره دانشگاهی به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته گردآوری شد. روش تحلیل داده ها، تحلیل محتوا با استفاده از روش کدگذاری در سه سطح باز، محوری و انتخابی بود. اطلاعات به دست آمده از مصاحبه ها در قالب ابعاد، مولفه ها و شاخص ها طبقه بندی شد. برای اعتبارسنجی نیز از گروه کانونی شامل 9 نفر از متخصصان خبره در زمینه سلامت و نسل های دانشگاهی استفاده شد. در این پژوهش همه موارد اخلاقی رعایت شده است و مولفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکرده اند. یافته ها: نتایج نشان داد که بعد بینش با مولفه های مفروضات بنیادین و شاخص های ارتباط با خداوند و درک عالم هستی، دین داری و آگاهی و بعد منش با مولفه های ارزش ها، هنجارها و شاخص های اخلاق مداری، خودآگاهی، امید و وجدان کاری و بعد کنش با مولفه های رفتارها، عملکردها و شاخص های آموزش، هدفمندی، تاثیرگذاری در جامعه، مهارت محور و روحیه کار گروهی از اهم موارد جهت ارتقای سلامت معنوی در دانشگاه نسل چهارم بود. نتیجه گیری: توجه به یافته ها در حوزه های بینش، منش و کنش از مهم ترین الزامات به منظور ارتقای سلامت معنوی در دانشگاه نسل چهارم است که باید در کنار ویژگی های دیگر این نسل دانشگاهی به آن توجه ویژه شود. نظر به انسان محوربودن فعالیت های دانشگاهی به ویژه در نسل چهارم، تربیت سرمایه انسانی سالم در همه ابعاد به ویژه بعد معنوی در دانشگاه نسل چهارم که جامعه محور نیز است، اهمیت بسیار زیادی دارد.